★★★★☆
Mijn tweede voorstelling op het Amsterdam Fringe Festival dit jaar kon bijna niet sterker contrasteren met mijn eerste. Ik kwam net uit A Stork Story en liep bij Perdu binnen voor Flat News, het theaterdebuut van beeldend kunstenaar, filmmaker, schrijver en muzikant Meis Vranken. Een voorstelling waarvan ik de eerste minuten vooral dacht: waar gaat dit in hemelsnaam naartoe? Om een uur later naar buiten te lopen met opvallend veel liefde voor mijn eigen huis.
Op een scherm verschijnen woorden die een gebouw terugbrengen tot zijn technische onderdelen: muren, leidingen en andere constructies waar je normaal gesproken nauwelijks over nadenkt. Een flat is in eerste instantie immers niet veel meer dan een verzameling beton, staal, buizen, deuren en kamers. En dan. Vranken komt op met een grote, zilveren, zelfgeknutselde flat. Maar vervolgens begint Vranken dat gebouw gedurende een uur langzaam te vullen. Eerst met zichzelf en daarna met de levens van de mensen om haar heen.
Ze vertelt en zingt over haar eigen appartement en over het dagelijks leven in het gebouw. Zo zien we foto's van Vranken in de lift naar haar woning, steeds in een andere outfit, verspreid over het jaar. Een eenvoudig en grappig beeld, maar ook een bijzonder effectieve manier om het verstrijken van de tijd zichtbaar te maken. Diezelfde lift vervoert iedere dag dezelfde bewoners, maar telkens op een ander moment in hun leven. Met boodschappen. Op weg naar werk. Net terug van een feestje. Moe, vrolijk, verliefd of verdrietig. Een gebouw verandert nauwelijks, terwijl achter de voordeuren voortdurend van alles gebeurt.
Vranken trekt haar onderzoek vervolgens verder open. Ze spreekt met buren over hun favoriete plek in het gebouw en over de geluiden die voor hen bij hun woonomgeving horen. En daar wordt Flat News voor mij interessant. Want hoe langer de voorstelling duurt, hoe minder die flat nog over architectuur gaat. Het beton krijgt herinneringen. De gangen krijgen verhalen. Geluiden die voor een buitenstaander betekenisloos zijn, kunnen voor een bewoner precies het geluid van thuiskomen zijn.
Dat klinkt misschien behoorlijk filosofisch voor een voorstelling waarin ook ruimte is voor punk, art-pop, humor en een enorme geknutselde flat. Die combinatie voorkomt dat Flat News een zwaar essay over wonen wordt. Vranken benadert haar omgeving met een bijna kinderlijke nieuwsgierigheid. Waarom vinden we het ene belangrijk genoeg om aandacht aan te besteden en lopen we iedere dag gedachteloos langs het andere? Een meterkast, een lift, een leiding of een boterham lijkt nauwelijks materiaal voor theater. Tot iemand er lang genoeg naar kijkt.
Misschien is dat wel wat ik het sterkst meeneem uit Flat News: een thuis ontstaat niet op het moment dat je ergens een sleutel van krijgt. Het wordt laag voor laag opgebouwd uit routines, voorwerpen, geluiden, buren, rommel en herinneringen. Uit alle kleine dingen die zo gewoon worden dat je ze uiteindelijk niet meer ziet.
Ik woon zelf al 3 jaar op dezelfde plek in Amsterdam. Ook daar zijn muren, leidingen, een trappenhuis, buren achter deuren en geluiden waarvan ik inmiddels precies weet waar ze vandaan komen. Dingen waar ik zelden bewust bij stilsta. Na Flat News keek ik daar ineens anders naar. Niet omdat mijn huis veranderd was, maar omdat Meis Vranken me er opnieuw naar had leren kijken.
