KUSAMA in HOLLAND onthult de onderbelichte Nederlandse jaren van Yayoi Kusama

Documentaire van Sherman de Jesus beleeft wereldpremière op woensdag 2 september 2026 in EYE Filmmuseum Amsterdam, vlak voor de opening van de grote Kusama-overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum Amsterdam.

Memphis Features brengt op woensdag 2 september 2026 (19.00 uur) de documentaire Kusama in Holland uit, met wereldpremière in EYE Filmmuseum Amsterdam. De film van Sherman de Jesus, in coproductie met AVROTROS (Close Up), belicht een grotendeels onbekend hoofdstuk uit het leven van het inmiddels 97-jarige kunstenaarsicoon Yayoi Kusama: haar vormende jaren in Nederland in de jaren zestig.

Timing: het hoofdstuk dat een overzichtstentoonstelling meestal overslaat
De release valt samen met een van de grootste Kusama-momenten van het jaar: in september opent het Stedelijk Museum Amsterdam een omvangrijke retrospectieve, samengesteld in samenwerking met Fondation Beyeler in Bazel en het Museum Ludwig in Keulen. Overzichtstentoonstellingen leggen doorgaans de nadruk op Kusama’s mid-career en late werk — de Infinity Rooms en de stippenpatronen die haar wereldberoemd maakten. Haar vroege, vormende jaren blijven daarbij vaak onderbelicht. Kusama in Holland vult precies dat hiaat: de film laat zien hoe een jonge, kwetsbare Japanse kunstenaar in Nederland de basis legde voor wat decennia later zou uitgroeien tot een wereldwijd artistiek fenomeen.

Vruchtbare poldergrond voor een radicale geest
In de jaren zestig liep Kusama in New York tegen muren van misogynie en racisme op. Nederland bood haar een ander podium. Ze vond aansluiting bij de Nederlandse Nul-beweging, waar kunstenaars als Henk Peeters en Jan Schoonhoven haar werk herkenden en waardeerden. De documentaire reconstrueert hoe Peeters in 1965 de drijvende kracht was achter Kusama’s deelname aan de tentoonstelling Nul ’65. In de geest van de Nul-beweging — waarin het concept leidend was en het individuele handschrift van de maker naar de achtergrond verdween — werkten Peeters en Kusama samen aan objecten waarbij de rollen van bedenker en uitvoerder vervaagden.

In de liberale sfeer van de jaren zestig, tussen de provo’s en de seksuele revolutie, ontwikkelde Kusama zich tot regisseur van haar eigen mediacultuur. Haar naakt-happenings en obsessieve stippenpatronen riepen destijds zowel bewondering als morele paniek op. Uniek archiefmateriaal, fotografie van onder anderen Harryie Verstappen en ooggetuigenverslagen - waaronder de anekdote over Jan Schoonhoven, die zich tijdens een happening ontkleedde maar zijn sokken aanhield - brengen deze jaren in de film tot leven.

In camera kijkende Kusama bestippelt arm man, 1967. Fotograaf Pieter Boersma

Kunst als overlevingsstrategie
De film is meer dan een kunstenaarsportret: het is een verhaal over kunst als overlevingsstrategie. Speciaal voor de documentaire ontwikkelde animaties maken Kusama’s innerlijke belevingswereld invoelbaar en tonen hoe haar herhalende patronen een manier waren om angstaanjagende hallucinaties en psychische strijd het hoofd te bieden.

Van de atoombom naar technologische dreiging
De documentaire slaat een brug naar het heden via de Spaans-Nederlandse kunstenaar Alicia Framis. Waar Kusama’s werk altijd sterk beïnvloed is geweest door de existentiële dreiging van de atoombom, reflecteert Framis in de film op een vergelijkbare onzekerheid in deze tijd: de opkomst van kunstmatige intelligentie. De film legt zo een lijn van Kusama’s vroege provocaties ten tijde van Provo naar de hedendaagse omarming van haar beeldtaal door een nieuwe, digitale generatie — en naar de blijvende actualiteit van haar zoektocht naar oneindigheid.

Over de film

Titel: Kusama in Holland
Regie: Sherman de Jesus
Productie: Memphis Features (Cécile van Eijk & Sherman de Jesus)
Wereldpremière: woensdag 2 september 2026, 19.00 uur, EYE Filmmuseum Amsterdam
Uitzending: AVROTROS (Close Up)
Met steun van: CoBO Fonds, Het Cultuurfonds, Fonds 21
Met bijdragen van: o.a. Alicia Framis, Harrie Verstappen, Henk Peeters, Truus Peeters-Nienhuis, Caroline De Westenholz, Paul Damsté, Agnes Becht, Margriet Schavemaker en Catrien Schreuder.

Deze eerste vertoning op 2 september 2026 is openbaar.

Over Memphis Features
Memphis Features is een onafhankelijke producent van cultuurdocumentaires met oog voor verborgen geschiedenissen en maatschappelijke paradoxen.

---

Meer informatie

〰️

Meer informatie 〰️

---